">بایگانی‌ها سوغات - اردبیل

جاجیم اردبیل

جاجیم ، دست بافته ای دورویه

 

جاجیم نوعی زیرانداز دورویه است. این دست ‌بافته پارچه ی کلفت شبیه به پلاس است ولی نازک ‌تر از آن است. این دست بافته از نخ‌ های رنگین و ظریف پشمی یا پنبه‌ ای یا آمیزه ‌ای از این دو بافته می شود و پرز ندارند و امکان استفاده از هر دو روی آن وجود دارد.

جاجیم به عنوان رو انداز و محافظ سرما کاربرد دارد و به عنوان زیرانداز هم مورد استفاده قرار می گیرد. کوچ‌ گردان ها از این دست بافته بهره ی زیادی می‌ گیرند. عشایر در زمان کوچ، از آن برای بسته ‌بندی و جابجایی اسباب و لوازم بهره می گیرند. برخی اوقات هم این دست بافته به‌ عنوان بالاپوش گرم مورد استفاده قرار می ‌گیرد. حتی در بین برخی از خانواده‌ های روستایی جاجیم را به‌ عنوان چشم‌ روشنی و جهیزیه نوعروسان هدیه می‌ دهند. این بافته مناسب‌ ترین وسیله ای بود که در قدیم روی کرسی می ‌انداختند.

 

 

جاجیم بافی یکی از هنرهای اهالی استان اردبیل می‌باشد و جاجیم یکی از شاخص‌ترین محصولاتی است که توسط روستائیان استان اردبیل تولید می‌شود. بافت جاجیم در اکثر روستاها و مناطق عشایری اردبیل دارای سابقه دیرینه است و به علت وجود مواد اولیه در بین دامداران و عشایر تقریباً اغلب خانواده‌ها به این فن آشنائی دارند.

 

کیف جاجیم

 

در استان اردبیل, منطقه خلخال, از نظر نوع بافت و میزان تولید آن, از مراکز مهم جاجیم بافی اردبیل به شمار می‌رود و جاجیم تولید شده در روستاهای شهرستان خلخال با سایر جاجیم‌ها متفاوت است. جنس نخهای استفاده شده در آن پشمی است.

در اکثر نقاط روستایی استان بافت جاجیم مرسوم است با این تفاوت که در نقاط مختلف, ترکیب رنگی و یا ظرافت نخ و نقوش, طرحهای مختلفی را ایجاد می‌نماید. نقوش رایج عبارتند از: گل سیب، گچی دیرناخی (ناخن بز)، سیرگا (گوشواره)، قرقره، بلی باقالی،جولما، بادامی، اوزوک گاشی (نگین انگشتر)، همیان و … . ولی لازم به ذکر است که بالاترین حجم تولیدمربوط به عشایر اردبیل،خلخال، مشکین شهر، پارس آباد مغان، نمین، کوثر و بیله سوار می‌باشد.

 

موارد مصرفی چون زیرانداز، سجاده، پادری، رومیزی، روتختی، رویه کرسی، پشتی، رویه تکمیلی کیف و ساک و رویه مبل دارد و در کارهای تکمیلی به همراه چرم مورد استفاده قرار می‌گیرد. نقش‌های جاجیم به دو صورت ساده و گلدار طراحی می‌شود. نوع ساده آن با تعییر رنگ تارها به صورت راه راه بافته می‌شود و نوع گلدار آن که بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد به عنوان رویه کرسی, پشتی, انواع ساک و کیف به کار می‌رود. ابعاد جاجیم حدود ۹۰ الی ۱۲۰ سانتی متر مربع می‌باشد که برای بافتن آن حدود یک ماه زمان لازم است. پس از اتمام بافت و دوختن کناره‌های عرض جاجیم بر اساس نوع مصرف, قابل استفاده است.

 

 

تاریخچه

نمی توان زمان دقیقی را برای شروع بافت جاجیم در نظر گرفت. اما آنچه از شواهد بر می آید این است که این هنر از حدود ۷۰۰ سال پیش در ایران رواج داشته است. گواه این مدعا نقاشی ای مربوط به قرن چهاردهم میلادی است که پارچه یا فرشی شبیه به آن در تصویر آن دیده می شود.

 

 شیوه و کارگاه بافت 

کارگاه بافت جاجیم مانند بسیاری از گلیم ها افقی و بر روی زمین است. در این کارگاه بافنده بر زمین می نشید و بعد از آماده کردن نخ های رنگین از جنس پشم، کرک و یا پنبه، چله کشی می کند. چله همان تار است که در “جاجیم ­ بافت” به رنگ های مختلف است. این بافت برخلاف بسیار از گلیم ها تارنما است و پودها در پشت آن پیدا هستند. همین موضوع موجب می شود تا رنگ های جاجیم همیشه به صورت راه راه باشد. زیرا تارها رنگین هستند و به صورت عمودی چله کشی می شوند.

هم چنین نوعی جاجیم ابریشمی وجود دارد که در بافت آن از نخ های ابریشمی استفاده می شود، اما اغلب جاجیم ها از جنش پشم و به صورت نواری به عرض ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر بافته می شود.

دستگاه جاجیم بافی از قسمت های مختلفی تشکیل شده که می توان به صورت مختصر به آنها اشاره کرد: کوجی، سه پایه، میخ های چوبی و فلزی، ماکو، ماسوره، نورد و …

شیوه بافت به این صورت است که مانند قالی، یک مرحله چله کشی وجود دارد، که در یک فضای باز در حدود, ۱۰ تا ۱۵ متر و معمولا توسط دو نفر انجام می شود. چله کشی با گردش یک فرد به دور چارچوب, جاجیم بافی و تغییر رنگ ها انجام میشود.

 

 

 

نحوه بافت جاجیم

در اطراف چله یک سه پایه چوبی قرار داده می شود که به کوجی متصل شده است. کوجی وسیله ای, برای کنترل عرض جاجیم و وظیفه جدا کردن تارهای زیر و رو را به عهده دارد. در قسمت جلوی دستگاه، نورد وجود دارد که جاجیم بافته شده به دور آن جمع می شود.

ماسوره وسیله ای برای پیچیدن نخ های پود به دور آن است و ماکو وسیله ای لوزی شکل است که ماسوره , در آن قرار داده شده و از میان پودها عبور داده می شود.

پس از هر بار عبور داده شدن ماکو از میان تارها یک پود به بافت اضافه شده که در انتها, کوجی به عقب هل داده می شود و تکرار این عمل منجر به شکل گرفت بافت جاجیم می شود.

 

مغازه صنایع دستی در خلخال

گلیم اردبیل

 

تولید بهترین گلیم اردبیل به منظورفروش و ارائه آن به تمام نقاط ایران در کارگاه های تولیدی این شهر صورت می گیرد.
تولید بهترین گلیم اردبیل با استفاده از رنگ های زیبا و طرح های باستانی و سنتی صورت می گیرد. این گلیم کاربردهای زیادی در زمینه رومبلی، رو پشتی و تودوزی اتومبیل دارد. علاوه بر آن این گلیم جزء ارزان ترین گلیم ها می باشد. فروش این گلیم در اکثر نقاط انجام می گیرد. با وجود مشتریان زیاد، تولید بهترین گلیم اردبیل یکی از صنایع دستی پر رونق این منطقه را تشکیل می دهد. این گلیم قابلیت صادرات به کشورهای دیگر را دارا می باشد.

 

جدیدترین طرح گلیم اردبیل کدام است؟ آیا از تنوع رنگ و نقش این گلیم های زیبا در بازار یا گالری های اینترنتی دیدن کرده اید؟ قیمت گلیم اردبیل در بازار چقدر است؟
گلیم های اردبیل از گلیم های معروف و بسیار زیبا در بازار می باشد که بیشتر از نقش های هندسی در بافت گلیم استفاده می کنند. این گلیم های زیبا عمدتا از رنگ های شاد و زنده با الیاف طبیعی از پشم های الوان و گاه ابریشم بافته می شوند و به دلیل نوع بافت، طرح های سنتی و قیمت مناسب تری نسبت به قالی علاقمندان بسیاری دارند.

 

گلیم سوزنی اردبیل

عسل اردبیل

عسل یک ماده غذایی گیاهی است که توسط زنبور عسل تولید میشود و همه آن را به خوبی میشناسیم. کلمه عسل یک کلمه عربی است و در فارسی به آن انگبین یا انگوین هم میگویند. عسل، این ماده شیرین غلیظ، از شهد گلهایی که توسط زنبور عسل مصرف شده و در بدن این حشره دستخوش تغییراتی می شوند، بدست می آید. به همین دلیل عسل را یک ماده شیرین کننده گیاهی میدانند.

اگر بخواهیم یک تعریف علمی و ثبت شده از عسل داشته باشیم، میتوانیم به دو تعریف اشاره کنیم:

اولین مورد، تعریفی است که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا در سال ۱۹۰۶ به ثبت رسیده است. بر اساس این تعریف، عسل ماده و شهدی است حاوی قند گیاهی که توسط زنبور عسل جمع آوری شده و تغییر حالت داده است.

تعریفی دیگری از عسل توسط دانشگاه آکسفورد ارایه شده است که بر اساس آن، عسل یک مایع شیرین چسبناک قهوه ای مایل به زرد رنگ است که توسط زنبور ها و حشرات دیگر و با استفاده از شهد گلها بدست می آید.

 

عسل انواع مختلفی دارد و زنبورداران عسل را به ۳۳ تا ۳۷ نوع تقسیم میکنند. عسل ها بر اساس شهدی که از آن ساخته شده، نام منطقه و محل تولید، زمان تولید، رنگ، طبیعی و مصنوعی بودن به گروه های مختلفی تقسیم میشوند.

همان طور که گفتیم اولین تقسیم بندی، تقسیم بندی بر اساس شهد گل است. حتما شنیده اید که میگویند عسل آویشن، عسل گز، عسل گون ، عسل بهار نارنج و اقاقیا و …، این مدل نامگذاری و تقسیم بندی، گیاهی که زنبور عسل از آن تغذیه کرده است را مشخص میکند. اما از آنجایی که بیشتر مناطق پرورش عسل دارای چندین گل هستند نمی توان گفت که این عسل تنها از یک گل خاص تهیه شده است، بلکه به این معنا خواهد بود بیشترین گل موجود در آن منطقه، گل نام برده است، مگر آنکه کل منطقه تنها دارای یک گل خاص یا به عبارتی تک گلی باشد. اما در حال حاضر بیشتر عسل های تولید شده چند گلی هستند.

دکتر هریک از موسسه فائو در سال ۱۹۴۸ به این موضوع اشاره و تقسیم بندی عسل بر پایه گل را امری اشتباه بیان کرده، مگر در مناطقی که منحصرا تک گلی یا تک گیاهی هستند.

یکی دیگر از روش های تقسیم بندی عسل بر اساس منطقه یتا محل تولید آن است. برای مثال عسل قوچان، سبلان و غیره که نشان میدهند عسل در کدام منطقه تولید شده است.

یکی دیگر از روش های تقسیم بندی عسل متناسب با زمان تولید است که به دو دسته عسل بهاره و عسل پاییزه تقسیم میشود. عسل پاییزه از اواسط تابستان تا اوایل پاییز جمع آوری میشود.

 

عسل خواص دارویی و درمانی بسیار زیاد و همچنین ارزش غذایی بسیار بالایی دارد. از گذشته تا به امروز از عسل به عنوان یک داروی طبیعی برای درمان بیماری ها استفاده میشود.

همه ما خاصیت درمانی عسل در سرماخوردگی و گلودرد را میدانیم و هنگامی که دچار این بیماری ها شده ایم مصرف آب گرم و عسل را بیشتر میکنیم. خاصیت درمانی عسل به ویژگی آنتی بیوتیکی و ضد عفونی کننده بودن آن بر می گردد.

علاوه بر این، به دلیل دارا بودن مواد مغذی، ویتامین ها و آنزیم ها در روند بهبودی بیماری ها هم موثر است.

امروزه از عسل به عنوان ماده ضدعفونی زخم ها هم استفاده میشود و در مراکز بهداشتی بر روی زخم ها و بخیه ها عسل زده میشود تا روند درمان تسریع یابد.

 

همواره از عسل به عنوان یک ماده مغذی یاد شده است، اما جالب است بدانید عسل مضرراتی هم دارد. یکی از ممنوعیت های مصرف عسل در کودکان است. فراموش نکنید که تا سن دو سالگی نباید به فرزندتان عسل بدهید، چرا که مصرف عسل در کودکان زیر دو سال باعث ابتلا به بوتولیسم میشود.

بوتولیسم مسمومیت به سم زنبور عسل است و از علایم آن میتوان به تب، اسهال یا یبوست، ضعف و بی حالی اشاره کرد که در بدترین شرایط به ایست تنفسی و فلج عضلانی منجر میشود.

در بزرگسالان مصرف بیش از حد عسل میتواند موجب دردهای شکمی شود. زیرا عسل به دلیل دارا بودن مواد مغذی میتواند اختلالاتی را در جذب مواد در روده کوچک ایجاد کند و در طولانی مدت ممکن است مشکلات گوارشی هم ایجاد کند.

یکی دیگر از مضرات خوردن عسل ایجاد حساسیت است که در صورت خوردن عسل خام در گروه های حساس می تواند ایجاد شود. از علایم این حساسیت، ورم، خارش، التهاب و کهیر است. در صورت مشاهده این علایم به پزشک مراجعه کنید.

 

شناخت عسل طبیعی از تقلبی عسل طبیعی دامنه های سبلان اردبیل دلیل کیفیت بالای عسل طبیعی آن است که به طور کامل حاصل عصاره شهد گل‌های طبیعی و فرآوری زنبور بوده است.

عسل مصنوعی کیفیتی بسیار کمتر دارد، زیرا یا با کمک زنبور ساخته شده، یا کاملا بدون کمک زنبور که در این صورت فقط حاصل فعالیت و فرآوری بشر است.

هر دو روش اخیر در دسته عسل‌های تقلبی جا می‌گیرد.

در عسل‌های تقلبی فرآوری شده با کمک زنبور معمولا آب و شکر به تغذیه زنبورها افزوده می‌شود و واضح است که چنین تغذیه‌ای صددرصد حاصل شهد گل‌ها نیست.عسل‌های تقلبی فرآورده شده بدون دخالت زنبور نیز از مواد گلوکزی مثل شربت قند یا مواد نشاسته‌ای، یا شیره میوه‌هایی همچون خرما و توت یا ترکیبی بین آنها به دست می‌آید بنابراین، هر چه عصاره شهد گل‌های طبیعی و فعالیت طبیعی زنبور در تهیه عسل کمتر یا هیچ باشد، عسل به دست آمده مصنوعی‌تر و صنعتی‌تر بوده،  خاصیت عسل طبیعی را نداشته و تقلبی محسوب می‌شود.

برای عموم مردم، شناخت عسل طبیعی از تقلبی بسیار سخت است اما با عمل به برخی موارد پی‌آمده می‌توان به صورتی مطمئن‌تر اقدام به خرید عسل طبیعی کرد:

از فروشگاه‌ها یا افراد و زنبورداران معتبر و مطمئن خرید کنید.عسل را به طور عمودی درون لیوانی از آب بریزید، در صورتی که ته آن جمع شد و در آب حل نشد، کیفیت طبیعی عسل در حد مطلوب است.

هر چه سرعت حل شدن عسل در آب بیشتر باشد، خلوص آن کمتر، و در نتیجه غیرطبیعی‌تر است.

شیشه عسل را برگردانید و به سرعت بالا یا پایین رفتن حباب‌های درون عسل دقت کنید. هر چه کندتر حرکت کند، بهتر است.

مقدار کش‌آمدن عسل نیز تا حدودی در تشخیص عسل طبیعی از نیمه طبیعی و صنعتی مؤثر است.

عسل طبیعی به دلیل داشتن رطوبت کمتر، روان‌شدگی کمتری دارد.عسل طبیعی، شیرینی،

مزه، طعم و بوی مشخصی دارد. شیرینی عسل طبیعی برخلاف نوع مصنوعی هیچ شباهتی به مزه شکر و قند ندارد و به محض برداشتن درپوش آن، بو و رایحه مطبوع آن به مشام می‌رسد.

 

اگر به جای خرید شیره عسل که امکان تقلبی بودن وجود دارد، عسل را با قاب دور آن به همراه موم آن خریداری کنید شاید مطمئن تر باشد.

در وسط قاب به طور سرتاسری یک ورقه مومی قرار داده می شود که به صورت صنعتی از موم طبیعی یا مصنوعی تهیه شده که بهتر است خورده نشود اما موم های ظریف شش ضلعی توسط زنبور بر روی ورقه مذکور ساخته می شود و قابل خوردن است و برای سیستم گوارش نیز مفید می باشد.

حلوای سیاه (قره حالوا)

حلوای سیاه بهترین و کارآمدترین سلاح اردبیلی ها برای مقابله با سوز سرما

 

حلوای سیاه، یکی از غذاها و دسرهای سنتی استان اردبیل است که به علت داشتن خاصیت گرمی در فصل زمستان بیشتر استفاده می شود. حلوای سیاه از جوانه گندم، آرد سبوس دار، کره حیوانی، شیره عسل، تهیه شده و ادویه جات و پودر پسته، گردو و نارگیل نیز هنگام خوردن به آن افزوده می شود. این غذا سرشار ازکالری، پروتئین، کربوهیدرات، چربی و به مقدار کافی ویتامینهای C-B-E و املاح کلسیم، فسفر، منیزیم و اسیدهای آمینه است.

حلوای سیاه اردبیل در درمان برخی از بیماریها نظیرلاغری، کمردرد، دردهای مفصلی موثر است و به هضم غذا نیز کمک می کند. برای تهیه شیره حلوا باید آب، گلاب، زعفران و هل را مخلوط کنید و درون قابلمه¬ای روی حرارت قرار دهید تا به جوش بیاید. پس از انکه رنگ آرد طلایی شد روغن را به آرد اضافه کنید و خوب مخلوط نمائید، پس از مخلوط شدن آرد و روغن باید شیره حلوا که در حال جوشیدن است به مواد اضافه کنید، پس از اضافه کردن همه مواد را خوب مخلوط کنید و مرتب به هم بزنید تا آب اضافی آن تبخیر شود و حلوای شما خودش را بگیرد. حلوا را داغ درون ظرف مورد نظرتان بریزید و رویش را با کمی کره چرب نموده و با پسته، پودر نارگیل، کنجد و … تزئین نمائید.

 

 

حلوای سیاه (قره حالوا)

طرز تهیه:

نکته ها: میتوانید این حلوای خوشمزه را با نان شیرینی میکادو ( نان بستنی ) نیز سرو کنید، برای این کار به همان صورت داغ روی یک لایه نان حلوا بریزید و کامل پخش کنید سپس رویش نان دیگری قرار دهید و پس از خنک شدن بصورت شیرینی برش بزنید. اگر در زمان درست کردن حلوا درون مخلوط آرد و روغن گلوله¬های ریزی مشاهده کردید با رد کردن آرد از یک صافی بزرگ این مشکل برطرف خواهد شد، می¬توانید قبل از اضافه کردن آرد به روغن یک بار آرد را الک کنید تا این مشکل بوجود نیاید. برای دادن رنگ بیشتر به حلوا میتوانید ۲ – ۳ قاشق غذاخوری پورد کاکائو در زمان اضافه کردن آرد به روغن به مخلوط اضافه کنید ، طعم کاکائو درون حلوا حل شده و هیچ فردی متوجه وجود طعم جالب آن نخواهد شد!

مواد لازم:

آرد سبوس دار ۵۰۰گرم

مغز گردو ۳۰۰ گرم

شکر ۴۰۰ گرم

دوشاب (شیره انگور یا شیره خرما) ۷۵۰ گرم

ادویه(فلفل سیاه -هل-دارچین -زرچوبه- میخک-زنجبیل-زیره (به مقدارلازم

روغن جامد ۳۰۰ گرم

طرز تهیه: گندم را ۲تا ۳ روز خیس کرده تا جوانه بزند آن را چرخ کرده با کمی آب مخلوط می¬کنیم وبعد از صافی رد می¬کنیم آرد را با آب گندم مخلوط کرده به صورت خمیر در می آوریم مغز گردو و ادویه¬ها را هم اضافه می¬کنیم سپس آن را روی حرارت قرار می دهیم تا چند جوش بزند حالا روغن را اضافه می¬کنیم وخمیر را مرتب هم می¬زنیم تا طلایی رنگ شود به قاشق نچسبد سپس از روی حرارت بر داشته و شربت آماده شده را به آن افزوده خوب هم می¬زنیم تا شربت به خورد خمیر برود. این حلوا باید رنگ تیره و طعم تند فلفل داشته باشد.

حلوای سیاه (قره حالوا)